Dlaczego cykady śpiewają? Tak naprawdę nie śpiewają, bo nie używają gardła. Wydają głośny dźwięk, wprawiając w drgania specjalne błony na brzuchu. Robią to głównie samce, które w ten sposób przywołują samice w okresie godowym. Poniżej wyjaśniamy, jak działa ten „koncert”, które gatunki są najgłośniejsze i dlaczego te owady mają zaskakującą historię życia.
- Cykady nie śpiewają gardłem. Dźwięk powstaje dzięki drgającym błonom zwanym timbalami.
- Puste komory powietrzne w brzuchu wzmacniają dźwięk, który słychać z dużej odległości.
- Głośno grają głównie samce, by przyciągnąć partnerki w okresie godowym.
- Australijska cykada należy do najgłośniejszych owadów, a jej dźwięk może przekraczać 100 decybeli.
- Większość życia cykady spędzają jako larwy pod ziemią, a grzyb Massospora potrafi zmienić je w „zombie”.
Czy cykady naprawdę śpiewają?
Letnie spacery w upale kojarzą się z prawdziwym koncertem natury: śpiewem ptaków, szumem liści na wietrze i brzęczeniem owadów. Głośne trele cykad łatwo wziąć za śpiew, ale mechanizm ma niewiele wspólnego z gardłem ptaków czy człowieka. Owad nie ma krtani, więc dźwięk powstaje zupełnie inaczej.
Przeczytaj też: dlaczego cykady śpiewają w upały
Przyroda pełna jest zaskakujących rozwiązań. Jeśli interesuje Cię, rekordy długowieczności zwierząt od owadów po żółwie, znajdziesz tam wiele podobnych przykładów. Cykady również mają ciekawą historię życia, o której piszemy poniżej.
Jak cykada wydaje dźwięk? Rola timbali
Dźwięk powstaje w narządach zwanych timbalami. To pary sztywnych błon umieszczonych po bokach odwłoku, czyli tylnej części ciała. Mięśnie wyginają je wielokrotnie w ciągu sekundy, a każde wgniecenie wytwarza krótkie kliknięcie.

Gdy ruch się powtarza, kliknięcia zlewają się w ciągły, przenikliwy dźwięk. Sam dźwięk wzmacniają puste komory powietrzne w brzuchu, które działają jak rezonator w instrumencie. Dzięki temu hałas odbija się echem w otoczeniu i słychać go z dużej odległości.
Dlaczego cykady śpiewają? Przyciąganie partnerki
Muzyka cykad to w praktyce serenada. Śpiewają przede wszystkim samce, a ich celem jest przywabienie samic w okresie godowym. Sygnały różnych gatunków brzmią inaczej pod względem rytmu i głośności, dzięki czemu osobniki z tego samego gatunku łatwiej się rozpoznają.
Samice są znacznie cichsze. Wydają lekkie kliknięcia przypominające pstryknięcie palcem, a te sygnały pomagają samcowi odnaleźć właściwe miejsce. Różnice między płciami dobrze widać w zestawieniu:
| Cecha | Samiec | Samica |
|---|---|---|
| Rodzaj dźwięku | Głośny, ciągły śpiew | Ciche, krótkie kliknięcia |
| Rola w okresie godowym | Przywołuje partnerkę | Odpowiada i wskazuje lokalizację |
| Narządy dźwiękowe | Dobrze rozwinięte timbale | Znacznie słabiej rozwinięte |
Taki podział sygnałów to typowy przykład komunikacji w świecie owadów. Głośny sygnał ma przyciągnąć partnerkę z daleka, a cichy pozwala już na kontakt z bliska.
Która cykada jest najgłośniejsza?
Wśród owadów cykady należą do rekordzistów hałasu. Australijska cykada może wydawać dźwięk o natężeniu ponad 100 decybeli, czyli poziom, który zaskakuje nawet dorosłych. Rekordy w przyrodzie bywają zaskakujące, podobnie jak w zestawieniu najszybszych zwierząt świata dla ciekawskich dzieci, które pokazuje, jak różne mogą być przystosowania zwierząt.
Najciekawsze fakty o cykadach
Choć cykady wyglądają jak duże muchy, zoologicznie należą do rzędu Hemiptera (dawniej nazywanego Rhynchota), do którego zalicza się też pluskwy. Jeśli fascynują Cię owady, warto sprawdzić ciekawostki o pszczołach dla dzieci: jak żyją i dlaczego są ważne, bo i te owady mają zaskakujące życie.
Długie życie pod ziemią
Cykady żyją kilka lat, ale większość tego czasu spędzają jako larwy ukryte w ziemi, gdzie odżywiają się sokami z korzeni roślin. Dopiero pod koniec rozwoju wychodzą na powierzchnię. Dorosłe owady żyją zaledwie kilka miesięcy, a to właśnie wtedy słyszymy ich koncerty w upalne dni. Podobnie jak inne zwierzęta przystosowane do trudnych warunków, na przykład zwierzęta pustynne i ich strategie przetrwania, cykady wykształciły sposób na przeczekanie trudnych lat.
Grzyb, który zamienia cykady w „zombie”
Bajki o beztroskiej cykadzie, takie jak opowieść o koniku polnym i mrówce, pokazują tylko część prawdy. Oprócz typowych drapieżników owady zagraża grzyb Massospora, który atakuje wyłącznie cykady.
Zakażenie zaczyna się w odwłoku owada, a grzyb stopniowo zmienia jego ciało i zachowanie. Zarażone osobniki zachowują się w sposób sprzyjający rozprzestrzenianiu zarodników na kolejne cykady, dlatego grzyb nazywa się potocznie „zombie”. Dla ludzi nie stanowi zagrożenia, bo atakuje tylko cykady.
Jak obserwować cykady i ich śpiew?
Najlepsza pora na obserwację to ciepłe, słoneczne popołudnie, kiedy cykady są najbardziej aktywne. Nie trzeba do tego specjalnego sprzętu, wystarczy cierpliwość i uważne uszy. Warto przejść się według kilku prostych kroków:
- Wybierz ciepły, słoneczny dzień i spokojne miejsce na skraju lasu lub w parku z drzewami.
- Zatrzymaj się i posłuchaj. Samce grają seriami, a przerwy często oznaczają, że owad się przemieszcza.
- Poszukaj cykady na pniu lub gałęzi. Bądź cierpliwy, owady są dobrze zamaskowane.
- Rozejrzyj się za pustymi pancerzykami na korze drzew. To ślady po wylęgu, które świadczą o tym, że w okolicy żyją cykady.
- Zapisz obserwacje w notesie: godzinę, pogodę i to, co usłyszałeś lub zobaczyłeś.
Perguntas frequentes
Czy cykady naprawdę śpiewają?
Nie w sensie śpiewu ptaków. Dźwięk powstaje dzięki drganiu błon zwanych timbalami na brzuchu, a nie przez gardło.
Dlaczego głośno śpiewają tylko samce?
Samce grają, by przyciągnąć samice w okresie godowym. Samice wydają jedynie ciche kliknięcia, które pomagają samcowi je odnaleźć.
Która cykada jest najgłośniejsza?
Według informacji z tego artykułu australijska cykada może osiągać dźwięk ponad 100 decybeli.
Jak długo żyją cykady?
Cykady żyją kilka lat, ale jako dorosłe owady tylko kilka miesięcy. Resztę życia spędzają jako larwy pod ziemią.
Czy grzyb Massospora zagraża ludziom?
Nie. Grzyb atakuje wyłącznie cykady. Mimo to nie należy dotykać chorych owadów w naturze.