Pewnie zauważyłeś, że wiele włoskich gazet nosi nazwy takie jak „Gazzetta dello Sport” czy „Corriere della Sera”. Dlaczego gazety nazywają się Gazzetta? Odpowiedź sięga XVI wieku i Wenecji, gdzie tym słowem nazywano drobną monetę, a pierwsze biuletyny z wiadomościami sprzedawano właśnie za nią. Drugi człon, „corriere”, przypomina z kolei o dawnych posłańcach, którzy przenosili wieści.
- Słowo „gazzetta” wywodzi się z Wenecji, gdzie nazywano tak drobną monetę.
- Pierwsze regularne wiadomości były pisane ręcznie i sprzedawane za niewielką opłatą.
- Od XVII wieku nazwa „gazeta” rozprzestrzeniła się po całej Europie.
- „Corriere” i „poczta” nawiązują do dawnych posłańców, którzy szybko przekazywali informacje.
Skąd wzięło się słowo „gazzetta”?
Najczęściej przytaczana wersja mówi, że początki sięgają Wenecji w XVI wieku. W 1536 roku rząd Republiki Weneckiej rozpowszechnił pierwsze arkusze wiadomości, aby poinformować mieszkańców o konflikcie z Imperium Osmańskim. Arkusze sprzedawano za drobną monetę o nazwie gazeta, a z czasem nazwa monety przeszła na samą gazetę.
Przeczytaj też: gazy jelitowe i wzdęcia
Przeczytaj też: dlaczego rośliny pachną nocą
Przeczytaj też: nazwa gazety Gazzetta
Warto pamiętać, że nazwy często zmieniają znaczenie, gdy przedmiot zyskuje nową funkcję. Podobnie jest z nazwami nagród i przedmiotów, o czym pisaliśmy w tekście o historii nazwy statuetki Oscar.
Jak wyglądały pierwsze gazety w Wenecji?
Dzisiaj trudno sobie wyobrazić, że pierwsze gazety były pisane odręcznie. Druk nie był jeszcze znany, więc każdy egzemplarz trzeba było napisać od początku.

Miały mały format, przypominający cienką książeczkę. Liczyły od czterech do ośmiu stron i ukazywały się co tydzień. Nie były rozdawane za darmo, dlatego czytelnik płacił za nie monetą gazeta.
Dlaczego nazwa gazeta rozprzestrzeniła się w Europie?
Słowo szybko przeniknęło do innych języków. We Francji w 1631 roku pojawiła się gazeta o nazwie La Gazette, a pierwsze angielskie i francuskie wydawnictwa również przyjmowały podobne tytuły. Osoby pisujące do takich pism z czasem zaczęły nazywać się dziennikarzami.
Od 1700 roku zaczęto wyraźnie odróżniać gazety od czasopism. Czasopisma ukazywały się rzadziej, a gazety coraz częściej codziennie. W efekcie słowo „gazeta” utrwaliło się jako ogólne określenie prasy, a dawna nazwa „gazzetta” pozostała w tytułach wielu włoskich dzienników.
W Anglii wielką sławę zdobyła na przełomie XIX i XX wieku londyńska „Pall Mall Gazette”. Pracował dla niej Oscar Wilde, autor Portretu Doriana Graya, co pokazuje, jak mocno tytuł tej prasy wrósł w historię literatury.
Co oznacza „corriere” w nazwach gazet?
Nazwy typu „Corriere della Sera” mają inne źródło. Po włosku „corriere” oznacza posłańca lub kuriera, czyli osobę, która przenosi wiadomości z miejsca na miejsce.
Taka nazwa obiecuje czytelnikowi, że wiadomości dotrą szybko i w prosty sposób. Podobnie działa słowo „poczta”, które wywodzi się od biegania i przywołuje funkcję szybkiego przekazu informacji.
Jak dawni posłańcy wpłynęli na nazwy gazet?
W dawnych czasach wiadomości przenoszono na sieci stacji pocztowych. Konie zmieniano w kolejnych punktach, bo jedno zwierzę nie mogło pokonać setek kilometrów bez odpoczynku. Dzięki temu informacja z odległego miejsca mogła dotrzeć w rozsądnym czasie.
Wydawcy gazet przejęli ten wizerunek. Nazwy nawiązujące do poczty czy kuriera przypominały, że prasa ma być szybka i aktualna. Jeśli chcesz zobaczyć, jak dawne społeczności organizowały przekaz i życie w jednym miejscu, przeczytaj o historii Azteków: kim byli i jak żyli.
Od posłańców do druku: co zmieniło się później?
Wraz z maszynami drukarskimi gazety zaczęto wydawać w dużych nakładach. Posłańcy spędzali noc na zbieraniu egzemplarzy, a o świcie dostarczali je na stoiska. Konie zniknęły dopiero wraz z pojawieniem się samochodów, ale jeszcze w XIX wieku przewoziły gazety poza miasto.
Stąd wiele tytułów zachowało nazwy związane z pocztą i posłańcami. Nie są przypadkowe. Pokazują tradycję, która łączy współczesną prasę z dawnym systemem przekazu wiadomości.
Jak wykorzystać historię nazw gazet na lekcji lub w domu?
Temat nazw gazet dobrze pasuje do zajęć z historii, języka i mediów. Dzieci mogą porównać dawne rękopiśmienne arkusze z dzisiejszymi wiadomościami i zastanowić się, co się zmieniło.
- Wybierz kilka nazw gazet i sprawdź, co oznaczają w ich języku.
- Porównaj dawne biuletyny z dzisiejszą prasą: format, częstotliwość, sposób dystrybucji.
- Zastanów się, dlaczego tytuły nawiązują do posłańców i szybkości przekazu.
- Zapisz wnioski w krótkim opisie lub prezentacji.
Jeśli uczniowie lubią pisać, mogą napisać krótką historię o weneckim posłańcu, wykorzystując gotowe pomysły z artykułu tematy na opowiadanie z dialogiem w klasie 5. Warto też porównać inne słowa, których znaczenie się zmieniło, na przykład w tekście o pochodzeniu nazwy sprzedaż.
Dlaczego te nazwy wciąż przetrwały?
Nazwy gazet są częścią marki. Czytelnicy od pokoleń kojarzą „Gazzettę” ze sportem, a „Corriere” z wiadomościami. Tradycja nazwy buduje rozpoznawalność i przypomina o korzeniach prasy.
Dla uczniów to dobry przykład, że język przechowuje historię. Słowo, które dziś widzisz przy kiosku, może mieć za sobą weneckie targowiska, rękopisy i dawnych posłańców.
Najczęściej zadawane pytania
Skąd pochodzi słowo „gazzetta”?
Słowo wywodzi się z Wenecji, gdzie nazywano tak drobną monetę. Nazwa przeszła później na pierwsze biuletyny z wiadomościami, za które czytelnicy płacili.
Czy pierwsze gazety były drukowane?
Nie. Pierwsze gazety były pisane ręcznie, ponieważ druk nie był jeszcze powszechny. Miały mały format i ukazywały się zwykle co tydzień.
Co znaczy „corriere” w nazwach gazet?
Po włosku „corriere” oznacza posłańca lub kuriera. Nazwa nawiązuje do szybkiego przekazywania wiadomości.
Dlaczego gazeta stała się ogólnym słowem na prasę?
Nazwa szybko rozprzestrzeniła się w Europie i z czasem utrwaliła się jako określenie prasy. Po 1700 roku zaczęto wyraźnie odróżniać gazety od czasopism.
Gdzie sprawdzić dokładne daty z historii prasy?
Najlepiej skorzystać z encyklopedii, muzeów prasy lub archiwów danego tytułu. Daty bywają podawane różnie, dlatego warto porównać kilka źródeł.