Sub w butelce: eksperyment krok po kroku z wyjaśnieniem

Sub w butelce to prosty eksperyment fizyczny, który pokazuje, jak działa ciśnienie i wyporność. Z cienkiej słomki, pięciu klipsów i półlitrowej plastikowej butelki z wodą zbudujesz nurka, który na Twoich oczach zanurza się i wypływa na powierzchnię. Wystarczy mocno ścisnąć butelkę i ją puścić.

Jeśli Twoje dziecko lubi doświadczenia w domu, warto też zajrzeć do podobnego pomysłu: pływak w butelce – wideo z zabawą w tym samym duchu. Sub w butelce jest jednak szczególnie dobry do nauki, bo dziecko samo steruje zanurzaniem nurka.

Przeczytaj też: eksperyment z kostkami lodu w szkole

Przeczytaj też: poradnik segregacji śmieci dla dzieci

Przeczytaj też: łapacz snów z papieru dla dzieci

Najważniejsze informacje

  • Sub w butelce zbudujesz z słomki, pięciu klipsów, szpilki, półlitrowej butelki i wody.
  • Ściskanie butelki zwiększa ciśnienie, dzięki czemu nurek tonie.
  • Po puszczeniu butelki sprężone powietrze wraca do pierwotnej objętości i nurek wypływa.
  • Przekłucie słomki szpilką powinna wykonać osoba dorosła.

Czym jest sub w butelce i co pokazuje ten eksperyment?

Sub w butelce, nazywany też nurkiem kartezjańskim, to mały model łodzi podwodnej, który porusza się w górę i w dół wyłącznie dzięki zmianie ciśnienia. Nie potrzebuje silnika ani baterii. Wszystko dzieje się w zamkniętej butelce, którą sterujesz dłonią.

Eksperyment pokazuje dwie ważne zasady: prawo Pascala, według którego nacisk wywierany na zamknięty płyn rozchodzi się we wszystkich kierunkach, oraz zależność między gęstością a pływaniem. Ciało unosi się, gdy jest lżejsze od wody, a tonie, gdy stanie się cięższe.

Czego potrzebujesz, aby zrobić sub w butelce?

Do zbudowania nurka nie są potrzebne specjalistyczne narzędzia. Większość rzeczy znajdziesz w domu lub w szkolnej pracowni.

  • cienka słomka do napojów (najlepiej z przegubem, bo łatwiej nadać jej kształt)
  • nożyczki do cięcia taśmy klejącej
  • taśma klejąca
  • szpilka
  • 5 klipsów (zacisków)
  • półlitrowa plastikowa butelka wypełniona wodą
  • niebieski barwnik spożywczy (opcjonalnie, dla efektu morza)
Słomka zgięta w literę U z klipsami przygotowana do zbudowania nurka w butelce
Słomka i klipsy to podstawowe elementy nurka.

Instrukcja: jak krok po kroku zbudować nurka w butelce

Montaż nurka zajmuje kilka minut. Najważniejsze jest, aby klipsy dobrze trzymały się słomki, a nurek był lekko wypełniony powietrzem.

  1. Zegnij słomkę w kształt litery U i zabezpiecz zgięcie taśmą klejącą.
  2. Odetnij długi koniec słomki tak, aby był około 1,5 centymetra dłuższy od drugiego końca.
  3. Poproś osobę dorosłą, aby przekłuła szpilką długi koniec słomki.
  4. Lekko rozłóż jeden klips i włóż go do otworu, a potem zamknij.
  5. Przymocuj pozostałe cztery klipsy do pierwszego. Nurek jest gotowy.
  6. Do wody w butelce dodaj kilka kropli niebieskiego barwnika, jeśli chcesz, aby przypominała morze.
  7. Delikatnie włóż nurka do butelki i mocno dokręć nakrętkę.
  8. Mocno naciśnij butelkę. Nurek powinien się zanurzyć. Puść butelkę, aby nurek wypłynął.
Wskazówka: Jeśli nurek nie unosi się przy spoczynku, tylko opada na dno, usuń go z butelki, wydmuchaj wodę ze słomki i włóż ponownie. Gdy nadal opada, zdejmij jeden klips i spróbuj jeszcze raz.

Dlaczego sub w butelce tonie i wypływa?

Klucz do zjawiska stanowi małe pęcherzyk powietrza uwięziony w zakręcie słomki. To on decyduje o tym, czy nurek pływa, czy tonie. Sam plastik słomki i klipsów jest cięższy od wody, więc wypłynięcie zależy od powietrza.

Rola sprężonego powietrza

Gdy ściskasz butelkę, ciśnienie w wodzie rośnie i przenosi się na powietrze w słomce. Powietrze zmniejsza objętość, a do słomki wchodzi więcej wody. Nurek staje się cięższy, ponieważ jego średnia gęstość rośnie, więc tonie.

Dlaczego nurek wraca na powierzchnię

Po puszczeniu butelki ciśnienie spada. Sprężone powietrze znów się rozpręża i wypycha wodę ze słomki. Nurek robi się lżejszy i wypływa. Ten sam mechanizm działa w prawdziwych łodziach podwodnych, które zmieniają ilość wody w zbiornikach balastowych, aby się zanurzać i wynurzać.

Najczęstsze problemy i sposoby ich rozwiązania

Nawet przy dokładnym wykonaniu nurek czasem nie chce działać. Zwykle przyczyną jest zbyt duża ilość wody lub zbyt ciężkie klipsy. Poniższa tabela pomoże szybko znaleźć rozwiązanie.

Problem Prawdopodobna przyczyna Co zrobić
Nurek opada na dno bez ściskania Za dużo wody w słomce Wyjmij nurka, wydmuchaj wodę i spróbuj ponownie
Nurek nadal tonie po wydmuchaniu Za ciężki zestaw klipsów Usuń jeden klips
Nurek w ogóle się nie zanurza Za dużo powietrza lub zbyt lekki zestaw Dodaj klips lub mocniej naciśnij butelkę
Nurek wypływa, ale nie wraca na dno Słomka została przytrzymana pod wodą za krótko Ściskaj butelkę dłużej i stopniowo
Ważne: Nie ściskaj butelki zbyt mocno, zwłaszcza gdy jest cienka. Używaj wyłącznie plastikowej butelki, nigdy szklanej, i zawsze dokręcaj nakrętkę przed naciskaniem.

Bezpieczeństwo podczas eksperymentu z nurkiem

Eksperyment jest bezpieczny, ale kilka zasad warto zapamiętać. Szpilka jest ostra, dlatego przekłuwanie słomki powinna wykonać osoba dorosła. Dziecko może samo składać klipsy i obserwować, jak zmienia się zachowanie nurka.

Pamiętaj też o porządku po zabawie. Taśmę, słomki i szpilki odłóż w bezpieczne miejsce, a wodę z barwnikiem wylej do zlewu. Barwnik spożywczy może zostawić ślady na ubraniach i powierzchniach, więc lepiej pracować na ceracie lub w zlewie.

Co dalej: kolejne doświadczenia do wypróbowania

Po sub w butelce dzieci często chcą zobaczyć więcej zjawisk fizycznych. Dobrym kierunkiem jest zabawa w wizualizację kosmosu, na przykład z modelem laboratorium FJ: układ słoneczny w 3D. Jeśli wolisz eksperymenty z codziennych przedmiotów, sprawdź domowe doświadczenia naukowe w kuchni.

Nauczyciele mogą wykorzystać temat również na lekcji słownictwa. Zabawna krzyżówka o przyrządach laboratoryjnych pomoże utrwalić nazwy narzędzi, których używa się przy eksperymentach.

Najczęściej zadawane pytania

Jak zrobić sub w butelce w domu?

Potrzebujesz cienkiej słomki, pięciu klipsów, szpilki i półlitrowej butelki z wodą. Z słomki zrób nurka, przymocuj do niej klipsy i włóż do wody, a po mocnym naciśnięciu butelki nurek zanurzy się.

Dlaczego sub w butelce tonie po naciśnięciu butelki?

Ściskanie zwiększa ciśnienie w wodzie, a powietrze w słomce się spręża. Do słomki wpływa więcej wody, więc nurek staje się cięższy.

Dlaczego nurek wypływa, gdy puścisz butelkę?

Ciśnienie spada, sprężone powietrze się rozpręża i wypycha wodę ze słomki. Nurek robi się lżejszy i wraca na powierzchnię.

Czy dziecko może samo przekłuć słomkę szpilką?

Nie. Przekłucie powinna wykonać osoba dorosła, ponieważ szpilka jest ostra i może zranić.

Co zrobić, gdy nurek opada na dno i nie wypływa?

Wyjmij nurka, wydmuchaj wodę ze słomki i włóż go ponownie. Jeśli nadal opada, usuń jeden klips z zestawu.