Największe pustynie świata to nie tylko gorące piaski Sahary. Według powierzchni pierwsze miejsce zajmuje Antarktyda, która jest pustynią polarną, a w czołówce znajdują się też pustynie gorące, stepowe i półsuche. Poniżej znajdziesz ranking dziesięciu największych pustyń z podaniem powierzchni, położenia i ciekawostek, które pomogą zrozumieć, dlaczego pustynia nie zawsze oznacza upał i wydmy.
- Pustynia to przede wszystkim obszar o bardzo małych opadach, a nie koniecznie gorący i piaszczysty.
- Największą pustynią świata jest Antarktyda (ok. 14,2 mln km²), jednak jest to pustynia polarna.
- Największa pustynia gorąca to Sahara, licząca ok. 9 mln km².
- Ranking obejmuje pustynie z Ameryki Północnej i Południowej, Afryki, Azji, Australii oraz Antarktydy.
Czym jest pustynia i dlaczego nie zawsze jest gorąco
Pustynia to obszar, na którym opady są bardzo niewielkie, dlatego roślinność jest tam uboga, a stałych mieszkańców niewielu. Na to wpływają takie czynniki jak wysokie ciśnienie, ruch mas powietrza czy odległość od oceanów. Jeśli chcesz zobaczyć, gdzie leżą te obszary, przydatna będzie najnowsza mapa świata z wyróżnionymi kontynentami.
Przeczytaj też: brakujące ogniwo ewolucji i Piltdown
Przeczytaj też: największe wyspy na świecie
Przeczytaj też: ile lat żyje komar i dlaczego gryzie
Pustynie dzieli się zwykle na gorące, zimne i polarne. Sahara czy Pustynia Arabska mają upalne dni, ale noce bywają chłodne. Gobi i Wielka Kotlina to pustynie zimne, a Antarktyda jest najbardziej surowym przykładem pustyni polarnej.
Ranking: największe pustynie świata od 10. do 6. miejsca
Powierzchnie podane w rankingu pochodzą z dostępnych opracowań geograficznych. Mogą się różnić w zależności od tego, czy liczy się tylko piasek, czy także stepy i półpustynie, dlatego traktuj je jako wartości przybliżone.

10. Pustynia Chihuahua (ok. 282 000 km²)
Nazwa kojarzy się z najmniejszą rasą psa, ale pustynia wzięła ją od stanu Chihuahua, jednego z 31 stanów Meksyku. Obszar obejmuje również większość Teksasu i Nowego Meksyku w USA.
9. Wielka Kotlina (ok. 492 000 km²)
Wielka Kotlina składa się z szeregu łańcuchów górskich i głębokich zagłębień terenu. W przeszłości w tych zagłębieniach istniały prehistoryczne jeziora i strumienie. Obszar obejmuje niemal całą Nevadę oraz część stanu Utah. Dawne sieci wodne dobrze pokazuje także mapa z fascynującymi rzekami świata.
8. Pustynia syryjska (ok. 518 000 km²)
To mozaika piaszczystych obszarów i stepów. Od wieków żyją tu koczownicze grupy Beduinów, którzy łączą wędrówki z hodowlą. Konflikty zbrojne w ostatnich latach zmusiły wielu mieszkańców do opuszczenia dawnych terenów.
7. Wielka Pustynia Wiktorii (ok. 647 000 km²)
To największa pustynia Australii, nazwana na cześć brytyjskiej królowej Wiktorii. Mimo bardzo suchego klimatu zamieszkują ją społeczności aborygeńskie, które znają ten teren od pokoleń.
6. Pustynia patagońska (ok. 673 000 km²)
Znana też jako step patagoński, leży między Chile a Argentyną. Od zachodu graniczy z Andami, a na południu kończy się w pobliżu Cieśniny Magellana.
Największe pustynie świata od 5. do 1. miejsca
5. Kalahari (ok. 930 000 km²)
Kalahari leży na terenie Botswany, Namibii i Republiki Południowej Afryki. Choć nazwa kojarzy się z pustynią, to raczej obszar półsuchy, z sawanną i wydmami. Wielu podróżników uważa go za jeden z najpiękniejszych krajobrazów przyrody.
4. Pustynia Gobi (ok. 1,3 mln km²)
Gobi obejmuje dużą część Mongolii i fragment Chin. Nazwa w języku mongolskim oznacza mniej więcej „miejsce bez wody”. Jej krajobrazy opisał Marco Polo w swojej relacji, co pokazuje, jak dawno region przyciągał podróżników.
3. Pustynia Arabska (ok. 2,3 mln km²)
Zajmuje większość Półwyspu Arabskiego. Rozciąga się od Jemenu po Zatokę Perską, a także od Omanu po Jordanię i Irak. Białe piaski przeplatają się tu z bardzo surowymi, skalistymi obszarami.
2. Sahara (ok. 9 mln km²)
Najbardziej znana pustynia świata rozciąga się niemal przez całą Afrykę Północną. Różne źródła podają nieco inne wartości jej powierzchni. Część Sahary leży w Egipcie, więc dobrym uzupełnieniem jest Egipt na mapie świata, która pokazuje, jak pustynia sąsiaduje z doliną Nilu.
1. Antarktyda (ok. 14,2 mln km²)
Antarktyda to największa pustynia świata, choć kojarzy się raczej z lodem niż z piaskiem. Opadów jest tu bardzo mało, a roślinność praktycznie nie istnieje. To właśnie małe opady, a nie temperatura, decydują o tym, że zalicza się ją do pustyń.
Jeśli liczy się tylko pustynie gorące, zwycięży Sahara. Arktyka również jest pustynią polarną, ale w rankingach bywa pomijana, ponieważ w dużej części to obszar morski pokryty lodem.
Największe pustynie świata – porównanie powierzchni w tabeli
| Miejsce | Pustynia | Powierzchnia (km²) | Położenie |
|---|---|---|---|
| 10 | Chihuahua | ok. 282 000 | Meksyk, Teksas i Nowy Meksyk (USA) |
| 9 | Wielka Kotlina | ok. 492 000 | Nevada i Utah (USA) |
| 8 | Syryjska | ok. 518 000 | Bliski Wschód |
| 7 | Wielka Pustynia Wiktorii | ok. 647 000 | Australia |
| 6 | Patagońska | ok. 673 000 | Argentyna i Chile |
| 5 | Kalahari | ok. 930 000 | Botswana, Namibia, RPA |
| 4 | Gobi | ok. 1 300 000 | Mongolia i Chiny |
| 3 | Arabska | ok. 2 300 000 | Półwysep Arabski |
| 2 | Sahara | ok. 9 000 000 | Afryka Północna |
| 1 | Antarktyda | ok. 14 200 000 | Antarktyda |
Różnica między pierwszym a drugim miejscem jest ogromna. Antarktyda jest większa od Sahary o kilka milionów kilometrów kwadratowych, więc nawet najlepsze mapy trudno porównać bez skali.
Dlaczego pustynie są tak różne? Gorące, zimne i polarne
Pustynie gorące, takie jak Sahara czy Pustynia Arabska, powstają głównie na skutek osiadania suchego powietrza i braku chmur. W ciągu dnia temperatura potrafi bardzo wzrosnąć, a po zachodzie słońca szybko spada. Podobne zjawiska łatwiej zrozumieć, oglądając fascynujące krajobrazy świata dla klasy 5.
Pustynie zimne, np. Gobi, leżą często wysoko i daleko od oceanów. Góry zatrzymują wilgotne masy powietrza, więc opady są niewielkie. Ukształtowanie terenu dobrze pokazuje mapa hipsometryczna świata, na której widać wysokości gór i nizin.
Czy na pustyni ktoś mieszka? Życie w trudnych warunkach
Pustynia wcale nie jest zupełnie bezludna. Ludzie przystosowali się do suchego klimatu, prowadząc hodowlę, handel lub tradycyjne wędrówki. Rośliny magazynują wodę w łodygach i liściach, a wiele zwierząt wychodzi na żer dopiero po zmroku.
Jak wykorzystać ranking największych pustyń w szkole i w domu?
- Znajdź mapę świata z zaznaczonymi kontynentami i odszukaj wszystkie dziesięć pustyń z rankingu.
- Zapisz w zeszycie nazwę, kontynent i powierzchnię każdej pustyni.
- Porównaj powierzchnię pustyń z powierzchnią kraju, w którym mieszkasz, używając atlasu lub danych z rocznika statystycznego.
- Zastanów się, dlaczego pustynie położone blisko gór lub oceanów mają inny klimat niż pozostałe.
Uczniowie lepiej zapamiętują ranking, jeśli sami zaznaczą pustynie na mapie konturowej. Mogą też przygotować krótką prezentację o jednej wybranej pustyni.
Najczęściej zadawane pytania
Która pustynia jest największa na świecie?
Największą pustynią świata jest Antarktyda, licząca około 14,2 mln km². Jest to jednak pustynia polarna, a największą pustynią gorącą pozostaje Sahara.
Dlaczego Antarktyda jest pustynią, skoro jest pokryta lodem?
O tym, czy obszar jest pustynią, decydują przede wszystkim opady, a nie temperatura. Na Antarktydzie opady są bardzo małe, więc klasyfikuje się ją jako pustynię.
Jak definiuje się pustynię?
Najprościej mówiąc, pustynia to obszar o bardzo małych opadach i ograniczonej roślinności. Wysoka temperatura nie jest warunkiem koniecznym.
Czy na pustyniach mieszkają ludzie?
Tak. Beduini na Pustyni Syryjskiej, społeczności aborygeńskie w Australii czy mieszkańcy Gobi przystosowali się do suchego klimatu i żyją na tych terenach od pokoleń.
Gdzie sprawdzić dokładne dane o powierzchni pustyń?
Najlepiej skorzystać z atlasów geograficznych lub publikacji instytutów geograficznych. Wartości różnią się w zależności od metody liczenia, dlatego warto sprawdzić kilka źródeł.