Skamieniałe ślady stóp w Alpach należą do archozaura, grupy gadów, do której zalicza się także współczesne krokodyle. Ślady mają około 250 milionów lat i pochodzą z okresu triasu. Znaleziono je na Płaskowyżu Gardetta w prowincji Cuneo, na wysokości 2200 m n.p.m.
Odkrycie opisali geolodzy i paleontolodzy z muzeów i uniwersytetów w Trydencie, Zurychu, Genui i Turynie. Jeśli interesuje cię, jakie dinozaury żyły na terenie dzisiejszych Włoch, przeczytaj artykuł o gatunkach dinozaurów odkrytych we Włoszech.
Przeczytaj też: skamieniałe ślady stóp w Alpach
- Ślady należą do archozaura z triasu, sprzed około 250 milionów lat.
- Odkryto je na Płaskowyżu Gardetta, na wysokości 2200 m n.p.m.
- Każdy ślad ma około 30 cm, a zwierzę mogło mierzyć ok. 4 metrów.
- Nowy gatunek otrzymał nazwę Isochirotherium gardettensis, od miejsca odkrycia.
- W tamtym czasie region leżał blisko równika i nie był górzysty.
Co dokładnie znaleziono na Płaskowyżu Gardetta?
Ślady zachowały się w skale kwarcowej i tworzą trzy pary odcisków: przednich i tylnych kończyn. Każdy odcisk ma około 30 cm długości, co pozwala ocenić skalę zwierzęcia.
Według naukowców zwierzę przemieszczało się prawdopodobnie po błotnistym terenie, w pobliżu wód rzeki. Mokre podłoże dobrze zachowuje odciski, dlatego takie miejsca są dla paleontologów szczególnie cenne.
Najbardziej zaskakujący jest stan zachowania. Widać nawet mięsiste poduszki pod paliczkami palców, a to rzadko zachowuje się w skamieniałościach. Dzięki temu badacze mogli przeprowadzić dokładną analizę kształtu kończyny. Odciski stóp mają też znaczenie symboliczne, o którym piszemy w tekście o symbolice śladów i stóp.
Skamieniałe ślady stóp w Alpach: jak odtworzono wielkość gada
Na podstawie odcisków naukowcy odtworzyli budowę kończyny. Pozwoliło to oszacować wymiary zwierzęcia, które mogło mieć około 4 metrów długości.

Dokładne określenie, jakim organizmem był ten gad, nie jest możliwe. Same ślady nie pokazują całego szkieletu, więc badacze opierają się na proporcjach, kształcie i rozmieszczeniu odcisków. Tak działa paleoichnologia, czyli nauka o śladach kopalnych.
Archozaury obejmują zarówno dinozaury, jak i krokodyle. Jeśli chcesz poznać innych przedstawicieli tej grupy, zajrzyj do tekstu o mięsożernych dinozaurach z bliska.
Isochirotherium gardettensis: nowy gatunek z triasu
Ślady nie pozwoliły jednoznacznie ustalić pełnej tożsamości organizmu. Dlatego naukowcy zaklasyfikowali go jako nowy gatunek, nazwany Isochirotherium gardettensis.
Nazwa pochodzi od miejsca odkrycia, czyli Płaskowyżu Gardetta. Wiele gatunków nosi nazwy lokalizacji, w której je znaleziono, co ułatwia ich zapamiętanie i wyszukiwanie w literaturze.
Nazwa naukowa składa się z rodzaju i nazwy gatunkowej. Warto ją zapisać w zeszycie razem z miejscem odkrycia, żeby łatwiej ją było potem znaleźć.
Alpy w triasie: region, który nie był górzysty
W okresie dolnego triasu obszar Val Maira, gdzie dokonano odkrycia, leżał w pobliżu równika i nie był górzysty. Do niedawna sądzono, że w tamtych czasach był zbyt surowy, by zamieszkiwały go duże zwierzęta.
Nowe ślady zmieniają ten obraz. Pokazują, że region mógł być zamieszkany przez zwierzęta, które szukały schronienia przed zmianami środowiska.
| Cecha | Dane z odkrycia |
|---|---|
| Wiek | ok. 250 milionów lat, trias |
| Miejsce | Płaskowyż Gardetta, prowincja Cuneo |
| Wysokość | 2200 m n.p.m. |
| Ślady | 3 pary, każdy ok. 30 cm |
| Szacowana długość zwierzęcia | ok. 4 m |
| Nazwa gatunku | Isochirotherium gardettensis |
Co odkrycie mówi o masowym wymieraniu
Według badaczy region mógł pełnić rolę schronienia dla gatunków uciekających przed masowym wymieraniem permu i triasu. Uważa się je za jedno z najbardziej dramatycznych zdarzeń w historii Ziemi, a według publikacji było ono gorsze niż wymieranie, które zakończyło erę dinozaurów.
Warto to porównać z wydarzeniem opisanym w artykule o asteroidzie, która zniszczyła dinozaury, a także o tym, jak życie odradzało się po kolejnych kryzysach.
Jak rozmawiać o śladach kopalnych z dziećmi i uczniami
Ślady kopalne to dobry punkt wyjścia do lekcji o tym, jak nauka odtwarza przeszłość. Poniżej kilka kroków, które można wykonać z dziećmi w wieku 8–13 lat.
- Wyjaśnij różnicę między skamieniałością ciała a śladem. Ślad pokazuje zachowanie zwierzęcia, a nie jego pełną budowę.
- Zmierz własną stopę i porównaj ją z wymiarami odcisku 30 cm. Dzieci łatwiej zrozumieją skalę.
- Zapytaj, co ślad mówi o zwierzęciu: jak się poruszało, po jakim podłożu i w jakim otoczeniu.
- Poszukaj informacji w lokalnym muzeum przyrodniczym lub bibliotece, zamiast polegać na jednym źródle.
Dzieci często pytają, czy skamieniałości nadal istnieją w przyrodzie. Odpowiedź znajdziesz w tekście o żywych skamieniałościach w królestwie zwierząt.
Dobrym ćwiczeniem jest rysowanie śladów na kartce i zgadywanie, jak poruszało się zwierzę. Uczniowie szybciej zapamiętują fakty, gdy sami szukają wskazówek.
Skamieniałości w wielu miejscach podlegają ochronie prawnej. Nie zbieraj ich w terenie bez zgody i nie kop w skałach. Jeśli coś znajdziesz, skontaktuj się z lokalnym muzeum lub instytucją zajmującą się ochroną przyrody.
Najczęstsze pytania
Gdzie znaleziono skamieniałe ślady stóp w Alpach?
Znaleziono je na Płaskowyżu Gardetta w prowincji Cuneo, na wysokości 2200 m n.p.m.
Ile lat mają skamieniałe ślady stóp w Alpach?
Mają około 250 milionów lat i pochodzą z okresu triasu.
Jakie zwierzę zostawiło te ślady?
Należało do archozaurów, grupy podobnej do współczesnych krokodyli. Pełnej tożsamości organizmu nie udało się jednak określić.
Jak nazwano nowy gatunek?
Nazwano go Isochirotherium gardettensis, od miejsca, w którym znaleziono ślady.
Czy w Alpach w czasach triasu były góry?
Nie. Obszar Val Maira leżał wtedy w pobliżu równika i nie był górzysty.