Wynalazcy i ich wynalazki: siedem niezwykłych historii

Wynalazcy i ich wynalazki to temat, o którym wiemy często za mało. Selfie, samochód, plaster, bankomat, telefon komórkowy, e-mail czy emotikony mają swoich twórców, a ich losy bywają zaskakujące: jedni byli wyśmiewani, inni przez lata pozostawali w cieniu znanych nazwisk. Poniżej znajdziesz siedem takich historii, które łatwo opowiedzieć dzieciom i uczniom, a które zaciekawią także dorosłych. Zobacz też najdziwniejsze łóżka w historii, bo codzienne przedmioty również mają swoich pomysłodawców.

W skrócie

  • Pierwszy znany autoportret fotograficzny wykonał Robert Cornelius w 1839 roku.
  • Karl Benz opatentował w 1886 roku pojazd napędzany silnikiem, który nie potrzebował konia.
  • Plaster opatrunkowy powstał z troski o żonę, a jego twórca awansował w firmie.
  • Idea bankomatu pojawiła się dużo wcześniej, zanim urządzenia zaczęły działać powszechnie.
  • Telefon komórkowy, e-mail i emotikony również mają konkretnych autorów, a ich historie są krótsze, niż myślisz.

Pierwszy autoportret fotograficzny Roberta Corneliusa

Dziś selfie robimy w sekundę, ale pierwszy znany autoportret fotograficzny powstał w 1839 roku. Jego autorem był Robert Cornelius, amerykański przedsiębiorca i pionier fotografii. Według przekazów musiał siedzieć nieruchomo przez około minutę, zanim uzyskał wyraźny obraz.

Przeczytaj też: wynalazcy i ich wynalazki w historii

Jeśli chcesz zobaczyć, jak wyglądała historia obrazu przed wynalezieniem aparatu, zajrzyj do zestawienia najsłynniejsze obrazy w historii sztuki. Porównanie portretów malowanych i zdjęcia Corneliusa pokazuje, jak szybko zmieniła się rola obrazu.

Dla nauczycieli: Rok 1839 świetnie pasuje do lekcji o pierwszej połowie XIX wieku. Ćwiczenie można połączyć z testem z historii dla klasy 7 o pierwszej połowie XIX wieku.

Samochód Karla Benza: pojazd, który nie potrzebował konia

Niemiecki inżynier Karl Benz uważany jest za wynalazcę samochodu w jego nowoczesnej formie. Wykorzystał czterosuwowy silnik spalinowy i zbudował pojazd, który poruszał się sam, bez konia do ciągnięcia wozu.

Wynalazcy i ich wynalazki: szkice silnika samochodu na drewnianym biurku
Szkice i narzędzia z początków motoryzacji

W 1886 roku Benz uzyskał patent na swój Patent-Motorwagen, który dziś uznawany jest za punkt wyjścia całej motoryzacji. Auto było wolne, hałaśliwe i zawodne, ale pokazało, że napęd może być częścią pojazdu, a nie zewnętrzną siłą pociągową.

Dlaczego Benz nie zdobył takiej sławy jak inni?

Nazwisko Benza przez lata funkcjonowało obok wielkich marek i późniejszych inżynierów. Dla młodych czytelników to dobry przykład, że pierwszy pomysł nie zawsze jest tym, który zapada w pamięć.

Plaster, który powstał z troski o żonę

Historia plastra zaczyna się w latach 20. XX wieku w Stanach Zjednoczonych. Earle Dickson pracował w fabryce, a jego żona Josephine często się kaleczyła w codziennych sytuacjach. Zwykła gaza była za duża na drobne skaleczenia i trudno ją było utrzymać na miejscu.

Dickson szukał prostszego rozwiązania. Po wielu prototypach powstał gotowy opatrunek z przylepcem i poduszką w środku. Firma, w której pracował, zdecydowała się wprowadzić go na rynek, a sam wynalazca awansował na stanowisko wiceprezesa, jak podają przekazy z tamtych lat.

Wskazówka: Ta historia dobrze pokazuje, że wynalazki często wyrastają z codziennych problemów. Zapytaj dzieci, jakie drobne przeszkody w domu mogłyby zainspirować nowy przedmiot.

Bankomat i kod PIN: spór o pierwszeństwo

Ormiańsko-amerykański wynalazca Luter George Simjian zaproponował w 1939 roku koncepcję automatu do wypłaty gotówki. Pomysł uznano wtedy za mało realny i wyśmiewano. Kilka lat później podobne urządzenia zaczęły pojawiać się w bardziej rozwiniętych krajach, a Simjian pozostał w cieniu, mimo że nadal pracował nad własnymi rozwiązaniami.

Kod PIN, czyli osobisty numer identyfikacyjny, służy do potwierdzania tożsamości przy karcie płatniczej lub w urządzeniu. Jego pomysłodawcą jest szkocki inżynier James Goodfellow. Bankomat często wiąże się z nazwiskiem Johna Shepherda-Barrona, który w 1967 roku wykorzystał takie rozwiązanie w praktyce. Pierwszeństwo w tej dziedzinie bywa przedmiotem dyskusji, dlatego warto podchodzić do takich tematów z ostrożnością.

Uwaga: Nigdy nie zapisuj kodu PIN w telefonie ani nie udostępniaj go innym osobom. Zasady bezpieczeństwa warto sprawdzić u swojego banku.

Telefon komórkowy Martina Coopera z 1973 roku

Telefon komórkowy jest wynalazkiem dużo młodszym niż telefon stacjonarny. Martin Cooper, amerykański inżynier i przedsiębiorca związany z firmą Motorola, inspirował się serialem Star Trek. 3 kwietnia 1973 roku wykonał pierwsze publiczne połączenie z przenośnego telefonu bezprzewodowego.

Pierwszy aparat był ciężki, ważył ponad kilogram, a bateria wystarczała tylko na krótkie rozmowy. Ładowanie trwało wiele godzin. Dzisiejszy smartfon, który mieści się w kieszeni, to efekt dziesiątek lat pracy wielu inżynierów.

E-mail i emotikony: jak wynalazcy oswoili sieć

W latach 70. XX wieku sieć ARPANET była jeszcze projektem eksperymentalnym. W 1971 roku Ray Tomlinson wysłał pierwszą wiadomość e-mail między dwoma różnymi komputerami. Aby oddzielić nazwę odbiorcy od nazwy komputera, użył symbolu @, który do dziś jest znakiem każdego adresu e-mail.

Około dziesięć lat później, 19 września 1982 roku, informatyk Scott Fahlman zaproponował zapis 🙂 i 🙁 , by oznaczać żart lub powagę wiadomości. Bez tych znaków łatwo źle zrozumieć tekst napisany bez intonacji, dlatego emotikony do dziś pomagają w komunikacji online.

Siedem wynalazków w pigułce

Wynalazek Twórca Rok Co warto zapamiętać
Autoportret fotograficzny Robert Cornelius 1839 Jeden z pierwszych znanych autoportretów
Samochód z silnikiem Karl Benz 1886 Patent na Patent-Motorwagen
Plaster opatrunkowy Earle Dickson lata 20. XX w. Powstał z troski o żonę
Bankomat Luter George Simjian, John Shepherd-Barron 1939 / 1967 Pomysł i pierwsze wdrożenie
Telefon komórkowy Martin Cooper 1973 Pierwsze publiczne połączenie bezprzewodowe
E-mail Ray Tomlinson 1971 Symbol @ w adresie
Emotikony Scott Fahlman 1982 Zapis 🙂 i 🙁

Wspólną cechą tych historii jest to, że wynalazki rzadko powstają w jednej chwili. Zwykle zaczynają się od prostego problemu, a dopiero później ktoś je dopracowuje. Jeśli lubisz zagadki z przeszłości, sprawdź także najbardziej tajemnicze miejsca na świecie.

Najczęściej zadawane pytania

Kto wynalazł samochód?

Karl Benz uważany jest za wynalazcę samochodu w nowoczesnej formie. W 1886 roku uzyskał patent na pojazd z silnikiem spalinowym.

Kto wykonał pierwsze selfie?

Pierwszy znany autoportret fotograficzny wykonał Robert Cornelius w 1839 roku.

Kto wysłał pierwszy e-mail?

Pierwszą wiadomość e-mail w 1971 roku wysłał Ray Tomlinson, który użył symbolu @ w adresie.

Kto wymyślił emotikony :-)?

Zapis 🙂 i 🙁 zaproponował w 1982 roku informatyk Scott Fahlman, aby oznaczać żart lub powagę wiadomości.

Kto wynalazł bankomat?

Pomysł automatu do wypłaty gotówki zaproponował Luter George Simjian w 1939 roku. Pierwsze praktyczne wdrożenie często przypisuje się Johnowi Shepherdowi-Barronowi w 1967 roku, a kwestia pierwszeństwa bywa dyskutowana.