Wynalazcy i ich wynalazki to temat, o którym wiemy często za mało. Selfie, samochód, plaster, bankomat, telefon komórkowy, e-mail czy emotikony mają swoich twórców, a ich losy bywają zaskakujące: jedni byli wyśmiewani, inni przez lata pozostawali w cieniu znanych nazwisk. Poniżej znajdziesz siedem takich historii, które łatwo opowiedzieć dzieciom i uczniom, a które zaciekawią także dorosłych. Zobacz też najdziwniejsze łóżka w historii, bo codzienne przedmioty również mają swoich pomysłodawców.
- Pierwszy znany autoportret fotograficzny wykonał Robert Cornelius w 1839 roku.
- Karl Benz opatentował w 1886 roku pojazd napędzany silnikiem, który nie potrzebował konia.
- Plaster opatrunkowy powstał z troski o żonę, a jego twórca awansował w firmie.
- Idea bankomatu pojawiła się dużo wcześniej, zanim urządzenia zaczęły działać powszechnie.
- Telefon komórkowy, e-mail i emotikony również mają konkretnych autorów, a ich historie są krótsze, niż myślisz.
Pierwszy autoportret fotograficzny Roberta Corneliusa
Dziś selfie robimy w sekundę, ale pierwszy znany autoportret fotograficzny powstał w 1839 roku. Jego autorem był Robert Cornelius, amerykański przedsiębiorca i pionier fotografii. Według przekazów musiał siedzieć nieruchomo przez około minutę, zanim uzyskał wyraźny obraz.
Przeczytaj też: wynalazcy i ich wynalazki w historii
Jeśli chcesz zobaczyć, jak wyglądała historia obrazu przed wynalezieniem aparatu, zajrzyj do zestawienia najsłynniejsze obrazy w historii sztuki. Porównanie portretów malowanych i zdjęcia Corneliusa pokazuje, jak szybko zmieniła się rola obrazu.
Samochód Karla Benza: pojazd, który nie potrzebował konia
Niemiecki inżynier Karl Benz uważany jest za wynalazcę samochodu w jego nowoczesnej formie. Wykorzystał czterosuwowy silnik spalinowy i zbudował pojazd, który poruszał się sam, bez konia do ciągnięcia wozu.

W 1886 roku Benz uzyskał patent na swój Patent-Motorwagen, który dziś uznawany jest za punkt wyjścia całej motoryzacji. Auto było wolne, hałaśliwe i zawodne, ale pokazało, że napęd może być częścią pojazdu, a nie zewnętrzną siłą pociągową.
Dlaczego Benz nie zdobył takiej sławy jak inni?
Nazwisko Benza przez lata funkcjonowało obok wielkich marek i późniejszych inżynierów. Dla młodych czytelników to dobry przykład, że pierwszy pomysł nie zawsze jest tym, który zapada w pamięć.
Plaster, który powstał z troski o żonę
Historia plastra zaczyna się w latach 20. XX wieku w Stanach Zjednoczonych. Earle Dickson pracował w fabryce, a jego żona Josephine często się kaleczyła w codziennych sytuacjach. Zwykła gaza była za duża na drobne skaleczenia i trudno ją było utrzymać na miejscu.
Dickson szukał prostszego rozwiązania. Po wielu prototypach powstał gotowy opatrunek z przylepcem i poduszką w środku. Firma, w której pracował, zdecydowała się wprowadzić go na rynek, a sam wynalazca awansował na stanowisko wiceprezesa, jak podają przekazy z tamtych lat.
Bankomat i kod PIN: spór o pierwszeństwo
Ormiańsko-amerykański wynalazca Luter George Simjian zaproponował w 1939 roku koncepcję automatu do wypłaty gotówki. Pomysł uznano wtedy za mało realny i wyśmiewano. Kilka lat później podobne urządzenia zaczęły pojawiać się w bardziej rozwiniętych krajach, a Simjian pozostał w cieniu, mimo że nadal pracował nad własnymi rozwiązaniami.
Kod PIN, czyli osobisty numer identyfikacyjny, służy do potwierdzania tożsamości przy karcie płatniczej lub w urządzeniu. Jego pomysłodawcą jest szkocki inżynier James Goodfellow. Bankomat często wiąże się z nazwiskiem Johna Shepherda-Barrona, który w 1967 roku wykorzystał takie rozwiązanie w praktyce. Pierwszeństwo w tej dziedzinie bywa przedmiotem dyskusji, dlatego warto podchodzić do takich tematów z ostrożnością.
Telefon komórkowy Martina Coopera z 1973 roku
Telefon komórkowy jest wynalazkiem dużo młodszym niż telefon stacjonarny. Martin Cooper, amerykański inżynier i przedsiębiorca związany z firmą Motorola, inspirował się serialem Star Trek. 3 kwietnia 1973 roku wykonał pierwsze publiczne połączenie z przenośnego telefonu bezprzewodowego.
Pierwszy aparat był ciężki, ważył ponad kilogram, a bateria wystarczała tylko na krótkie rozmowy. Ładowanie trwało wiele godzin. Dzisiejszy smartfon, który mieści się w kieszeni, to efekt dziesiątek lat pracy wielu inżynierów.
E-mail i emotikony: jak wynalazcy oswoili sieć
W latach 70. XX wieku sieć ARPANET była jeszcze projektem eksperymentalnym. W 1971 roku Ray Tomlinson wysłał pierwszą wiadomość e-mail między dwoma różnymi komputerami. Aby oddzielić nazwę odbiorcy od nazwy komputera, użył symbolu @, który do dziś jest znakiem każdego adresu e-mail.
Około dziesięć lat później, 19 września 1982 roku, informatyk Scott Fahlman zaproponował zapis 🙂 i 🙁 , by oznaczać żart lub powagę wiadomości. Bez tych znaków łatwo źle zrozumieć tekst napisany bez intonacji, dlatego emotikony do dziś pomagają w komunikacji online.
Siedem wynalazków w pigułce
| Wynalazek | Twórca | Rok | Co warto zapamiętać |
|---|---|---|---|
| Autoportret fotograficzny | Robert Cornelius | 1839 | Jeden z pierwszych znanych autoportretów |
| Samochód z silnikiem | Karl Benz | 1886 | Patent na Patent-Motorwagen |
| Plaster opatrunkowy | Earle Dickson | lata 20. XX w. | Powstał z troski o żonę |
| Bankomat | Luter George Simjian, John Shepherd-Barron | 1939 / 1967 | Pomysł i pierwsze wdrożenie |
| Telefon komórkowy | Martin Cooper | 1973 | Pierwsze publiczne połączenie bezprzewodowe |
| Ray Tomlinson | 1971 | Symbol @ w adresie | |
| Emotikony | Scott Fahlman | 1982 | Zapis 🙂 i 🙁 |
Wspólną cechą tych historii jest to, że wynalazki rzadko powstają w jednej chwili. Zwykle zaczynają się od prostego problemu, a dopiero później ktoś je dopracowuje. Jeśli lubisz zagadki z przeszłości, sprawdź także najbardziej tajemnicze miejsca na świecie.
Najczęściej zadawane pytania
Kto wynalazł samochód?
Karl Benz uważany jest za wynalazcę samochodu w nowoczesnej formie. W 1886 roku uzyskał patent na pojazd z silnikiem spalinowym.
Kto wykonał pierwsze selfie?
Pierwszy znany autoportret fotograficzny wykonał Robert Cornelius w 1839 roku.
Kto wysłał pierwszy e-mail?
Pierwszą wiadomość e-mail w 1971 roku wysłał Ray Tomlinson, który użył symbolu @ w adresie.
Kto wymyślił emotikony :-)?
Zapis 🙂 i 🙁 zaproponował w 1982 roku informatyk Scott Fahlman, aby oznaczać żart lub powagę wiadomości.
Kto wynalazł bankomat?
Pomysł automatu do wypłaty gotówki zaproponował Luter George Simjian w 1939 roku. Pierwsze praktyczne wdrożenie często przypisuje się Johnowi Shepherdowi-Barronowi w 1967 roku, a kwestia pierwszeństwa bywa dyskutowana.